De eerste uitnodigingen voor de griepprik vallen deze weken weer op de deurmat. Terwijl de dagen korter worden en de verkoudheden weer rondgaan op kantoor, start het RIVM het griepvaccinatieprogramma voor het seizoen 2026-2027. Niet iedereen krijgt een uitnodiging, en het vaccin doet minder dan je misschien denkt. Hier is wat je moet weten voordat je de brief van je huisarts in de prullenbak gooit, of er juist blind achteraan rent.
Wie krijgt dit najaar een uitnodiging
Volgens het RIVM krijgen twee groepen dit najaar een uitnodiging van de huisarts: mensen van 60 jaar en ouder, en mensen met een medische aandoening die het risico op complicaties verhoogt. Daarbij gaat het onder meer om hart-, long- of nierziekten, diabetes en een verminderde weerstand. De vaccinatie is gratis en je mag er elk jaar opnieuw gebruik van maken, ook als je je verder fit voelt.
Val je niet in een van deze groepen, dan krijg je geen uitnodiging en vergoedt de zorgverzekeraar het vaccin ook niet automatisch. Je kunt hem dan via de huisarts of apotheek alsnog zelf regelen en betalen, maar voor gezonde volwassenen onder de 60 weegt dat voor de meeste mensen niet op tegen de kosten.
Wat het vaccin wel en niet doet
Het griepvaccin leert je immuunsysteem de griepvirussen te herkennen, zodat je lichaam sneller reageert als je besmet raakt. Volgens het RIVM verlaagt de prik de kans om griep te krijgen met ongeveer 40 procent, en de kans op een ziekenhuisopname met meer dan 40 procent. Dat is geen volledige bescherming: ook gevaccineerde mensen kunnen griep krijgen, meestal met milder verloop. Wie toch griep krijgt, is minder besmettelijk voor anderen.
Het RIVM meldt dat jaarlijks ongeveer 4.000 mensen in Nederland overlijden aan de gevolgen van griep. Hoeveel van die sterfgevallen de vaccinatie voorkomt, staat niet op de site vermeld. Wie twijfelt of de prik voor hem of haar zin heeft, kan dat het beste met de huisarts bespreken in plaats van op een forum of bij de buurvrouw.
Zo heftig was het griepseizoen vorig jaar
Het seizoen 2025-2026 viel volgens de terugblik van het RIVM relatief mild uit. De epidemie duurde zes weken, van week 5 tot en met week 10 van 2026, veel korter dan de 14 weken in het seizoen 2022-2023 en de 9 weken in de twee seizoenen daarvoor. De piek lag in week 7, toen het aantal patiënten met een griepachtig beeld boven de signaalgrens uitkwam.
Toch was de ziektelast niet verwaarloosbaar: de geschatte incidentie van symptomatische griep kwam uit op 728 per 10.000 personen, hoger dan in de twee voorgaande seizoenen. Vooral de leeftijdsgroep van 15 tot 44 jaar werd getroffen, en van de gesubtypeerde virussen bij het Nationaal Influenza Centrum was 51 procent het type A(H3N2) en 48 procent A(H1N1)pdm09. Let op: het RIVM gebruikt sinds dit seizoen een nieuwe rekenmethode, waardoor de cijfers niet één op één te vergelijken zijn met die van eerdere jaren.
Waarom de huisarts hierin de regie houdt
De uitnodiging komt altijd via de huisarts, niet via de zorgverzekeraar of een landelijke website. Dat past bij een trend die je ook op andere terreinen in de zorg ziet: steeds meer eerste triage en planning verschuift naar digitale kanalen rond de huisartsenpraktijk. Moet je toch langs de praktijk voor vragen over je medicatie of klachten naast de prik, dan hoef je sinds kort niet meer dagenlang te wachten op een afspraak dankzij zelftriage-apps die steeds meer praktijken gebruiken.
Bijwerkingen om rekening mee te houden
Bijwerkingen zijn volgens het RIVM zeldzaam en meestal mild. De meeste mensen merken alleen een reactie op de prikplek: pijn, roodheid of een lichte zwelling die binnen een paar dagen wegtrekt. Sommigen hebben een dag of twee hoofdpijn of voelen zich wat futloos. Dat is nadrukkelijk geen griep, benadrukt het RIVM: het vaccin bevat geen levend virus en kan de ziekte dus niet veroorzaken.
Dit is wat je deze week kunt doen
Krijg je een uitnodiging, beslis dan niet op gevoel maar op basis van je eigen risico. Heb je een chronische longaandoening of ben je ouder dan 60, dan is de afweging simpel: gratis, lage drempel, duidelijk lager risico op een ziekenhuisopname. Twijfel je, bespreek het dan kort met je huisarts bij het maken van de afspraak.
Los van de prik helpt het om je lichaam dit najaar sowieso wat weerbaarder te maken. Denk aan voldoende slaap, buiten bewegen nu het nog kan, en op tijd je lichaam winterklaar maken voordat de eerste verkoudheid toeslaat. Een laag vitamine D-peil werkt bijvoorbeeld niet mee: uit eerder onderzoek op deze site bleek al dat je vitamine D-niveau al voor de winter begint te zakken. En wie structureel aan de eigen weerstand wil werken, leest het beste eerst waarom werken aan je weerstand meer is dan af en toe een glas sinaasappelsap drinken. Samen met de prik, als je daarvoor in aanmerking komt, sta je er dit griepseizoen een stuk sterker voor.